Atrakcje turystyczne

Atrakcje turystyczne są często kluczowym elementem, który stymuluje zainteresowanie odbyciem podróży do miejsca docelowego (tourism destination).

Atrakcje są magnesem przyciągającym turystów do regionu i jednocześnie pobudzają popyt na inne usługi. Pomagamy w przeprowadzeniu aktualizacji bazy takich atrakcji w 16 województwach realizowanej przez  dr hab.  Zygmunta Kruczka dla Polskiej Organizacji Turystycznej.  Ukazał się kolejny raport zawierający dane dotyczące frekwencji za rok 2024 oraz 2021, 2022 i 2023 z miejsc ponad 400 obiektów w całej Polsce.

Ranking atrakcji turystycznych – podział atrakcji na cztery grupy (Swarbrook 2002):

Naturalne atrakcje turystyczne, których walory są związane z fizycznymi elementami środowiska naturalnego, np. plaże, góry, jaskinie, jeziora, rzeki, lasy.

Dzieła stworzone przez człowieka, ale w innym celu niż przyciąganie turystów, które z czasem stały się atrakcjami samymi w sobie, np. obiekty prehistoryczne, budynki związane ze znanymi ludźmi, zespoły pałacowo-ogrodowe, ośrodki przemysłowe, budowle sakralne.

Miejsca zaprojektowane i zbudowane od podstaw jako atrakcje, np. parki rozrywki, kasyna, uzdrowiska, parki safari.

Imprezy kulturalne, sportowe, religijne, festiwale, igrzyska olimpijskie itp.

Typ zewidencjonowanych w raporcie atrakcji to: muzeum, oddział muzeum, przyrodnicze, UNESCO, UNESCO trasa, zamek, pałac, hotel, zabytek techniki i przemysłu, zabytek architektury, sanktuarium, miejsce kultu, klasztor, fortyfikacja, twierdza, militaria, impreza cykliczna, impreza, impreza kulturalna, park rozrywki, skansen, ogród, trasa, park wodny, kolejka, zoo, inne.

Poniżej fragment określeń atrakcyjności użytych w raporcie przez dr. Z. Kruczka:

Atrakcja turystyczna – cokolwiek, co zaciekawia turystów (Lundberg, 1985); miejsce charakterystyczne, często unikalne, np. naturalne środowisko, zabytek historyczny, takie wydarzenia, jak festiwale i imprezy sportowe (Goodall, 1990); Wg Davidsona (1996) „każdy walor (obiekt) przyrodniczy, dzieło człowieka, urządzenie lub impreza, które przyciągają gości w określone miejsce, może być atrakcją turystyczną”. Wg Mc Cannella atrakcja turystyczna jest empiryczną relacją pomiędzy turystą, miejscem, a oznaczeniem – informacją dotyczącą miejsca.

W ujęciu produktowym atrakcją mogą być walory miejsca i wydarzenia, obiekty i autentyczne wytwory kultury wyższej oznaczone jako szczególne, mające zdolność przyciągania turystów i decydujące o tym, że wybierają oni dany obszar, a nie inny. Połączone z usługami turystycznymi tworzą produkt turystyczny (Kruczek 2011).

Atrakcja dla odwiedzających (vistor attraction) to atrakcja odwiedzana przede wszystkim przez ludność miejscową, nie korzystająca z noclegu (np. parki rozrywki, parki wodne, termy, imprezy i wydarzenia),
Atrakcje podstawowe, zwane również docelowymi, (primary attractions), które są głównym powodem podróży i przy nich spędzamy większość czasu,
Atrakcje drugorzędne, zwane również tranzytowymi (secondary attractions) – czyli tzw. „atrakcje po drodze”, odwiedzane w drodze do podstawowych atrakcji,

Atrakcje flagowe, (flagship) rozumiana jest jako „najlepsza i najważniejsza”. Przypisuje się jej takie cechy, jak wyjątkowość miejsca, międzynarodowe znaczenie, duże rozmiary i znaczne efekty ekonomiczne,
Atrakcje kultowe, (icons) to obiekty uważane za reprezentatywne, stanowiące symbol kultury, godne podziwu. W turystyce uważa się, że są to elementy autentyczne, ich percepcja pozwala na konstrukcję wizerunku ikony atrakcji. Zaliczono tu takie atrakcje jak górę Fuji, wieżę Eiffla, Wielki Mur i Taj Mahal.

Atrakcyjność turystyczna – przejawia się poprzez istnienie określonej cechy charakterystycznej, przyciągającej turystów w pewne tereny dzięki walorom krajobrazu naturalnego, klimatu, pomników historii, a także różnych interesujących obiektów zagospodarowania turystycznego. Termin ten posiada znaczenie względne, a to z powodu różnych warunków psychofizycznych jej odbiorców.

Atrakcyjność turystyczna regionu – oznacza stopień przyciągania przez dany region określonego rodzaju turystyki i jest związana z ilością występujących w nim (czyli właściwych mu) obiektów i zjawisk, na które istnieje popyt danej formy ruchu turystycznego. Także i w tym przypadku podkreśla się, iż jest to pojęcie o charakterze względnym, z uwagi na wielorakość form i rodzajów turystyki, co wskazuje na konieczność określenia, gdy mowa o atrakcyjności, do jakiej formy turystyki się ona odnosi. Jeżeli natomiast jeden i ten sam obszar może być wykorzystywany dla różnych rodzajów turystyki, to można mówić o jego integralnej lub uniwersalnej atrakcyjności turystycznej (Jackowski, Warszyńska 1978). Pojęcie atrakcyjności jest względne jeszcze w innym aspekcie. Otóż dla różnych grup socjoetnicznych, uprawiających tę samą formę turystyki, jeden i ten sam rejon (obiekt) może być w różnym stopniu interesujący.

Ranking polskich atrakcji turystycznych autorzy podzielili obiekty na cztery główne kategorie: muzea, zabytki, atrakcje przyrodnicze oraz miejsca utworzone specjalnie dla turystów, takie jak parki rozrywki. Raport zawiera liczne rankingi TOP10, które wyróżniają najpopularniejsze cele podróży, wśród których prym wiodą Łazienki Królewskie, Zamek na Wawelu oraz kopalnia w Wieliczce. Analiza obejmuje również ujęcie regionalne, wskazując na województwa mazowieckie i małopolskie jako liderów skupiających największy ruch turystyczny. Ważną częścią publikacji jest opis metodologii zbierania danych oraz wyzwań związanych z monitorowaniem liczby odwiedzających w obiektach bezpłatnych i niebiletowanych. Całość służy jako narzędzie do zarządzania dla organizacji turystycznych, pomagając w optymalizacji oferty i planowaniu strategii rozwoju polskiej turystyki.

W światowych statystykach w atrakcjach uwzględniana jest jedynie Energylandia jako park rozrywki, który odwiedza rocznie ponad 2 miliony osób.

Ranking Parków rozrywki w Europie

1. DISNEYLAND PARK AT DISNEYLAND PARIS, MARNE-LA-VALLÉE, Francja -10 milionów odwiedzających
2. EUROPA-PARK, RUST, Niemcy – 6,2 miliona odwiedzających
3. EFTELING, KAATSHEUVEL, Holandia 5,6 milionów odwiedzających
4. WALT DISNEY STUDIOS PARK AT DISNEYLAND PARYŻ, MARNE-LA-VALLÉE, Francja -5,598 milionów odwiedzających
5. TIVOLI GARDENS, KOPENHAGA, Dania – 4,2 miliona odwiedzających
6. PORTAVENTURA, SALOU, Hiszpania – 3,8 milionaodwiedzających
7. GARDALAND, CASTELNUOVO DEL GARDA, Włochy – 3 miliony odwiedzających
8. PARC ASTÉRIX, PLAILLY, Francja – 2,8 milionów odwiedzających
9. PUY DU FOU, LES EPESSES, Francja – 2,8 milionów odwiedzających
10. ALTON TOWERS, STAFFORDSHIRE, Wielka Brytania – 2,5 miliona odwiedzających

11. LISEBERG, GOTHENBURG, Szwecja – 2,4 miliona odwiedzających
12. LEGOLAND WINDSOR, WINDSOR, Wielka Brytania – 2,26 miliona odwiedzających
13. PARQUE WARNER MADRID, MADRYT, Hiszpania – 2,25 miliona odwiedzających
14. PHANTASIALAND, BRÜHL, Niemcy – 2,1 miliona odwiedzających
15. FUTUROSCOPE, JAUNAY-CLAN, Francja- 2,05 miliona odwiedzających
15. ENERGYLANDIA, ZATOR, Polska – 2,05 miliona odwiedzających

17. LEGOLAND DEUTSCHLAND, GÜNZBURG, Niemcy – 2 miliony odwiedzających
18. LEGOLAND BILLUND, BILLUND, Dania – 1,67 miliona odwiedzających
19. THORPE PARK, CHERTSEY, Wielka Brytania – 1,575 miliona odwiedzających

Raport za 2024 rok: Raport – Frekwencja w atrakcjach turystycznych 

W artykule obok prezentujemy atrakcje turystyczne w Polsce i Europie z różnych perspektyw – od klasycznych teorii turystyki (Leiper, Swarbrooke, MacCannell) po najnowsze trendy rynku turystycznego w 2026 roku. Omawiamy koncepcję szlaku turystycznego jako połączenia infrastruktury, atrakcji i produktu turystycznego (Stasiak 2007), a także wyjaśnia, jak tworzy się produkty sieciowe i liniowe. Poświęcamy również miejsce ekonomii doświadczeń (Pine, Gilmore), która coraz mocniej wpływa na współczesną ofertę turystyczną.

Analizowane są także dane POT dotyczące 955 atrakcji turystycznych w Polsce (Kruczek, Cichońska 2025), pokazując najpopularniejsze miejsca i strukturę ruchu turystycznego. Wreszcie dochodzimy do aktualnych trendów europejskich, takich jak turystyka eventowa i kulinarna, slow travel, immersive experience czy gamifikacja. Poniższe informacje łączy podejście naukowe z praktycznym i dydaktycznym spojrzeniem na współczesną turystykę.